5 روش اصلی خنک کردن گلخانه
  • هر زمان که نور بیشتر از نیاز گیاهان وارد گلخانه شود،دمای گلخانه افزایش خواهد یافت. در تابستان دمای داخل گلخانه اغلب ۱۱ درجه سانتی‌گراد بیشتر از دمای محیط بیرون است. اثرات زیان‌بار دمای بالا عبارت‌اند از: عدم استحکام ساقه، کاهش اندازه گل، تأخیر در گل‌دهی و مرگ جوانه. روش‌های مختلفی علاوه بر مه پاش گلخانه برای خنک کردن و پایین آوردن دمای گلخانه وجود دارد که اصلی‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

    ۱-تهویه گلخانه

    ۲-کاهش ورود نور به گلخانه

    ۳-خنک کردن تبخیری

    ۴-آب‌پاشی روی سقف گلخانه

    ۵-عبور هوا از عمق زمین

    در ادامه در مورد هر یک روش‌های خنک کردن گلخانه توضیحاتی را ارائه خواهیم کرد:

    روش اول: تهویه

    تهویه به معنای نصب پنجره در سقف یا اطراف گلخانه به‌منظور ارتباط هوای داخل و خارج گلخانه است. اهداف تهویه شامل مبادله هوای داخل و خارج گلخانه، تهویه دی‌اکسید کربن لازم برای فتوسنتز، کاهش دما و خنک‌سازی، متعادل کردن رطوبت می‌باشد.

    دو روش برای تهویه گلخانه‌ها وجود دارد:

    تهویه طبیعی از طریق باز کردن دریچه‌های تهویه که در دیواره‌های جانبی و لچکی یا در سقف تعبیه‌شده است.

    تهویه تحت فشار از طریق فن‌ها که منوط به دسترسی به الکتریسه بوده و هزینه‌بر است.

    تهویه طبیعی

    روش دوم: کاهش ورود نور به گلخانه

    کاهش ورود نور به گلخانه سبب کاهش درجه حرارت فضای گلخانه خواهد شد. به‌منظور کاهش مناسب درجه حرارت، بر اساس منطقه و نوع گیاه، باید اواخر فصل بهار و اوایل فصل پاییز ۳۰ تا ۵۵ درصد و در فصل تابستان ۵۰ تا ۷۳ درصد از میزان عبور نور به گلخانه کاست. البته باید به این نکته توجه داشت که شدت نور در گلخانه برای هر گیاه نباید از حد مجاز کمتر شود. هر چه گیاهان درون گلخانه سطح برگ بیشتری داشته باشند، به نور بیشتری نیازمند خواهند بود و به میزان کمتری سایه‌اندازی نیاز است.

    کاهش ورود نور به گلخانه از طریق پرده‌های سایه‌انداز shade cloth یا استفاده از رنگ یا مواد گچی انجام می‌شود.

    تهویه گلخانه با مه پاش

     روش سوم: خنک کردن تبخیری گلخانه

    دمای گیاه داخل گلخانه در فصول داغ و نواحی خشک،حتی با انجام تهویه خوب و مناسب ،در صورت تابش زیاد خورشید می تواند به۱۰-۵ درجه سانتی گراد بالاتر از دمای هوا برسد.تهویه کارآمد به تنهایی نمی تواند باعث خنک شدن گیاهان گردد زیرا دمای هوا در اغلب اقلیم ها بسیار بالاست.برای سرمایش بیشتر و افزایش رطوبت گلخانه می توان از سیستم های زیر با خنک کننده تبخیری استفاده نمود:

    سیستم فن و پد برای خنک کردن گلخانه

    نحوه کار سیستم سیستم فن و پد به‌گونه‌ای است که در یک‌طرف گلخانه چند فن، هوا را به بیرون می‌رانند و در طرف دیگر گلخانه، هوا از بین منافذ پد (پوشال) که یک جداره‌ی سولزی مرطوب است وارد گلخانه می‌شود. هوا در حین عبور از بین منافذ پد، سبب تبخیر آب‌شده، درجه حرارت آن کاهش‌یافته و وارد گلخانه می‌شود (مشابه کولر خانگی) این عمل افزایش رطوبت نسبی گلخانه را در پی خواهد داشت.

    عمدتا برای خنک کننده فن و پد از دو سیستم فشار مثبت و فشار منفی استفاده می شود.

    در سیستم فشار منفی فن ها هوا را از طریق پد و گلخانه مکش می کنند.از معایب این روش ورود گرد و غبار هوا از طریق درز های گلخانه است.

    فن و پد گلخانه

    در سیستم فشار مثبت فن ها و پد ها در یک سمت قرار گرفته اند و تهویه در سمت دیگر.این فن ها هوا را در سراسر گلخانه به جریان می اندازنند بنابراین فشار بیشتری ایجاد می شود.عدم نفوذ گرد و غبار به داخل گلخانه از مزیت های این روش است.

      سیستم مه پاش برای خنک کردن گلخانه

    سیستم مه پاش پرفشار در تعریفی مختصر از یک پمپ فشارقوی و تعدادی نازل مه پاش تشکیل‌شده است که آب را به میلیون‌ها ذره کوچک‌تر از قطر موی انسان در حد ۵ تا ۱۵ میکرون تبدیل می‌کند، این ذرات ریز در برخورد با هوا به‌سرعت تبخیر می‌شوند که این فرآیند موجب خنک کاری و افزایش رطوبت گلخانه  می‌شود.

    مقاله مرتبط: نحوه عملکرد سیستم مه پاش

    سیستم مه پاش پرفشار ذرات بسیار ریزی را ایجاد خواهد کرد که در برخورد با هوا به‌سرعت تبخیر می‌شوند و می‌توانند دمای فضای باز را تا ۲۲ درجه کاهش دهند، چون برای تبخیر ۱ گرم آب به ۵۰۰ کالری گرما نیاز است.

    همانند هر سیستم خنک‌کننده تبخیری عملکرد نهایی سیستم مه پاش بستگی به دمای موجود و سطح رطوبت و نرخ تبادل هوا دارد. در دمای بالا (بالاتر از ۲۷) و سطح رطوبت پائین (زیر ۵۰ درصد) عملکرد سیستم مه پاش خارق‌العاده خواهد بود.

    مقاله مرتبط: قیمت مه پاش گلخانه

    مه پاش گلخانه

    مقاله مرتبط: راهنمای خرید سیستم مه پاش

    روش چهارم: آب‌پاشی روی سقف گلخانه

    در تابستان حداقل ۶۰% انرژی تابشی خورشید به افزایش حرارت داخل گلخانه بدل می­شود که از این میزان مقداری نیز توسط گیاه (تقریبا ۳۰% اما برای هر گیاه و مراحل مختلف رشد متفاوت است) استفاده می­شود. پاشیدن آب روی سقف گلخانه سبب جذب این حرارت شده همچنین از ورود اشعه مادون‌قرمز به گلخانه جلوگیری می‌کند. به این منظور آب به شکل قطره‌های کوچک بر روی سقف گلخانه پاشیده می‌شود. البته این روش را برای مناطقی می‌توان پیشنهاد نمود که ازنظر میزان آب در مضیقه نباشند.

    روش پنجم: عبور هوا از عمق زمین

    در این روش برای خنک کردن گلخانه هوا از تونل‌هایی که در عمق بیشتر از ۴ متری سطح زمین تعبیه‌شده‌اند عبور داده می‌شود (مشابه قنات‌های قدیمی). دو چاهک یکی بیرون گلخانه و دیگری درون گلخانه حفر می‌شود و این دو چاهک توسط یک تونل از زیرزمین به یکدیگر متصل می‌شوند انتقال هوای تونل به درون گلخانه درجه حرارت را کاهش می‌دهد.

    مراحل خنک کردن گلخانه بر اساس درجه حرارت محیط«

    ماه‌های سرد سال

    خنک کردن گلخانه در روزهای سرد سال از طریق تهویه‌ی طبیعی انجام می‌شود و در روزهای گرم‌تر استفاده از تهویه مکانیکی از طریق دمیدن هوا توسط فن به درون گلخانه انجام می‌شود.

    زمانی که گلخانه کاملاً بسته (تهویه انجام نمی‌شود) و هوا آفتابی است درجه حرارت درون گلخانه حدود ۲۵ درجه سانتی‌گراد گرم‌تر از بیرون خواهد بود. درحالی‌که استفاده تنها از تهویه طبیعی می‌تواند این اختلاف را به ۱۲ درجه سانتی‌گراد کاهش دهد.

    ماه‌های نسبتاً سرد

    در این زمان خنک کردن گلخانه از طریق تهویه طبیعی و تهویه مکانیکی انجام می‌شود. زمانی که تهویه مکانیکی فعال باشد، درجه حرارت درون گلخانه بازهم حدود ۶ درجه سانتی‌گراد بیشتر از خارج گلخانه خواهد بود.

    ماه‌های نسبتاً گرم

    در این زمان خنک کردن گلخانه از طریق تهویه طبیعی، مکانیکی و سایه‌اندازی (کاهش ورود نور به گلخانه) انجام می‌شود. زمانی که علاوه برتهویه مکانیکی، از سایه‌انداز هم استفاده می‌شود، درجه حرارت درون گلخانه ۲ درجه سانتی‌گراد بیشتر از بیرون گلخانه خواهد بود.

    ماه های گرم

    خنک کردن گلخانه در ماه های گرم سال به‌گونه‌ای است که باید علاوه بر موارد ذکرشده برای ماه‌های نسبتاً گرم، از روش‌های خنک کردن تبخیری نیز استفاده نمود. در این وضعیت درجه حرارت گلخانه در بهترین شرایط، حداکثر ۸ درجه سانتی‌گراد کمتر از هوای خارج گلخانه خواهد بود.

    در آینده در مورد هر  یک از ۵ روش خنک کاری گلخانه بیشتر صحبت خواهیم کرد.

    منابع:

    کتاب فنون پیشرفته در مدیریت گلخانه تالیف عبدالرضا اقتداری نایینی

    کتاب اصول و مبانی احداث و مدیرت گلخانه تالیف کریستیان فون

    مقالات مرتبط

    بررسی نوآوری شرکت prinsgroup درزمینه‌ی تهویه و خنک کردن گلخانه

    قیمت مه پاش گلخانه

    تونل مه پاش ضد عفونی کننده

    میانگین امتیازات ۵ از ۵
    از مجموع ۳ رای

    10 نظر

    • سلام توضیحاتتون عالی بود .فقط زمان واندازه این رطوبت ودما مهم هست وچه مقدار باید باشه .

      • گیاهان گلخانه ای در دمای بین 20 الی 25 درجه سانتی گراد بالاترین عملکرد را دارند و درجه حرارت مورد نیاز در شب به طور متوسط 4 الی 5 درجه کمتر از روز است. رطوبت نسبی مورد نیاز در گلخانه بین 70 الی 80 درصد است.
        برای مثال دمای توصیه شده برای گوجه در روز 24 و برای شب 20 درجه و برای فلفل و خیار برای روز 25 درجه و برای شب 18 درجه است.

    • سلام اگر بخواهم برای شروع کار و با سرمایه حداقلی گلخانه ای با تیر چوبی احداث کنم آیا در تابستانمقدور است؟

      • با سلام
        احداث گلخانه چوبی و کم ارتفاع منسوخ شده است و دمای داخل گلخانه در تابستان حدود 11 درجه بیش از دمای بیرون خواهد بود که خنک آن امری پر هزینه می باشد. لطفا قبل از هر اقدامی از مشاوران خبره کمک بگیرید.

        • سلام خسته نباشید
          برای خنک کردن یه گروباکس خانگی با توجه به این که کولر آبی اختصاصی داره چه سیستم تهویه ای رو پیشنهادمیدین؟؟
          یعنی چند تا ورودی و خروجی بزاریم؟؟

          • سلام
            در مورد خنک کاری فضاهای کوچک ما خیلی تخصص و تجربه ای نداریم. عمدتا برای خنک کاری فضاهای کوچک کولر آبی جوابگو است ولی اگر فضای مورد ذکر شما گلخانه می‌باشد برای تابستان بهتر است که مقدار نور ورودی را با استفاده از شید کم کنید و مقدار ظرفیت کولر مورد نیاز را بالاتر از ساختمان معمولی (حدود 2 الی 3 برابر) در نظر بگیرید.

        • سلام برای فضای گلفروشی که فقط گل های
          گلدونی داریم چه خنک کننده ای باید بزاریم
          منطقه شمال هستیم و کولر آبی اینجا
          استفاده نمیشه.ممنون میشم راهنمایی کنید

          • با سلام
            با توجه به مساحت گل فروشی می توانید از فن و مه پاش یا پنکه مه پاش استفاده کنید. ما برای خنک کاری چند گلخانه بزرگ در شمال کشور از سیستم فن و مه پاش استفاده کرده‌ایم.

    • سلام من یک گلخانه ده متر مربعی خانگی دارم .سقف پلی
      کربنات .شید ۸۰ و ۵۰ درصد زدم .تهویه هوا داره . یک
      حوض اب گداشتم که دوعدد پوشال بالای حوض نسب
      کردم که با پمپ کولر و شیلنگ مرتب پوشالها مرطوبه و
      یک فن ماینر هم پشت پوشال گذاشتم هم برای رطوبت
      گلخانه هم خنکی .کف نیمی سنگ و نیمی چمن مصنوعی
      ودریچه کولر هم داخل گلخانه است .ولی اصلا نمیتونم دما
      رو پایین بیارم گاهی تا ۴۴ درجه هم میرسه .لطفا راهنمایی
      کنید

      • با سلام
        توضیحات کمی مبهم است. اگر نور ورودی را با شید کم کردید و برای آن فن تخلیه و دریچه کولر گذاشتید ولی گلخانه خنک نمی‌شود احتمالاً ظرفیت دریچه کولرتان کفایت نمی کند. پیشنهاد ما این است که کولر با ظرفیت بزرگتری استفاده شود یا اگر قرار است از فن و پوشال استفاده شود، فن قوی‌تر استفاده کنید. فن شما بایستی کل حجم هوای گلخانه را در زمان 3 الی 5 دقیقه تخلیه نماید.

    ارسال نظر

    آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

    مقالات مرتبط